Verlieservaringen van een rouwcoach in deze blog neem ik je mee in mijn persoonlijke ervaringen en de wijze waarop ik daar mee om ben gegaan. Ik wil je een beeld te geven van het verschil in soorten verlieservaringen, dat je aan de buitenkant niet kan zien wat er echt gaande is en om je de gelegenheid te geven om mij wat beter te leren kennen.
Hieronder een opsomming van de verlieservaringen die aan bod komen in deze blog:
- Verlies van omgeving door verhuizing
- Verlies financiële zekerheid
- Verlies vanwege echtscheiding
- Verdriet overlijden hond(en)
- Verlies (schoon) moeder(s)
- Verlies van werk
- Verlies van gezondheid
1. Verlies van omgeving door verhuizing
Tijdens mijn jeugd groeide ik op in de binnenstad van Leeuwarden, midden in een winkelstraat met de gehele dag veel rumoer. Dit was in de jaren zeventig/tachtig en de winkelstraat voelde aan als een “buurtje” in de grote stad. Mijn ouders zijn zelfstandig ondernemer en hebben een goed lopende zaak en samen met mijn zusje beleven we een zorgeloze tijd. Tot het moment waarop we gaan verhuizen. Ik was 17 jaar toen mijn ouders de stap maakte om de zaak te verkopen en iets anders te beginnen. We verhuisden naar Lippenhuizen een klein dorp “in the middle of nowhere“ zoals ik dat toen noemde. Alles moest ik achterlaten en vanwege mijn leeftijd was het reizen naar de stad moeilijk. Op mijn brommer was ik meer dan een uur onderweg naar mijn vertrouwde omgeving of meer dan een uur in de bus.
Mijn overleving strategie was mezelf bezighouden en afleiding zoeken, overdag naar school en daarna veel werken. Al vrij vlot ontmoete ik iemand waar ik een relatie mee kreeg, hij woonde in Leeuwarden en was 6 jaar ouder. Nu achteraf gezien was dat een mooie manier om verbonden te blijven met mijn vertrouwde omgeving al was het op een andere manier.
2. Verlies financiële zekerheid
De meest stressvolle periode in mijn leven waren de jaren waarin ik samen met mijn partner de financiële zekerheid verloor. Ik werkte parttime en hij werkte als verzekeringsadviseur voor een grote maatschappij, zijn inkomen was goed en samen met dat van mij konden we zorgeloos leven. Tot dat hij zijn baan verloor en besloot samen te gaan werken met een zakenrelatie. Hij werkte veel en had vaak creatieve ideeën voor het opzetten van dingen. Ik steunde hem en gaf vertrouwen, met de hoop dat zijn plannen zouden leiden naar een mooie toekomst. Helaas bleef het vaak bij de ideeën en lukte het niet om die om te zetten in acties. De zakenpartner bleek onbetrouwbaar en maakte zo nu en dan wat geld over, met de kennis van nu waren er signalen genoeg om te weten dat we hard weg hadden moeten lopen.
In die tijd vulde we het ene gat met het andere, we konden niet alle rekeningen meer betalen en kregen bij veel partijen achterstanden. Het spaargeld was op en we konden de eindjes niet goed meer aan elkaar knopen. In die tijd voerde ik veel gesprekken over de betalingen met verschillende partijen, het kwam zelfs zover dat we deurwaarders aan de deur kregen. Zo kon het niet langer doorgaan, alles stond onder hoogspanning.
Gaandeweg de tijd besloot ik mijn partner voor een ultimatum te stellen, voor 31 december 2007 had hij ander werk of in ieder geval laten zien op zoek te zijn. Het lukte niet en ik was inmiddels fulltime aan de slag gegaan, zorgde voor de honden en het huishouden. Er kwam een tweede ultimatum, in het eerste kwartaal van 2008 had hij ander werk, zo niet dan zou ik hem verlaten. Dat laatste gebeurde en opnieuw staat je leven op z’n kop en dit keer had ik geen cent op zak.
Na verkoop van het huis en alle overige kosten die je moet maken bleef ik alleen achter met een enorme schuld. Mijn ouders konden vanwege de verkoop van het restaurant financieel bijspringen, hierdoor konden we de restschuld in één keer afbetalen waardoor er geen rente meer in rekening werd gebracht. Binnen 5 jaar heb ik de schuld weten af te lossen, iedere maand maakte ik minimaal 500 euro naar ze over en zo nu en dan iets extra’s.
Om te overleven was mijn strategie opnieuw, heel veel werken, vaak naar vrienden en familie. Geen geld voor uitstapjes en soms ook niet om te eten. Maar ik vond een manier om mezelf te “verdoven” ik rookte iedere avond wiet afgewisseld met hasj, zodat ik in ieder geval goed kon slapen. Ondanks deze levensstijl kreeg ik uit mijn omgeving veel complimenten. “Meid wat zie je er goed uit, goeie keuze om alleen verder te gaan” of “Ik kan wel zien dat het goed met je gaat, de kilo’s vliegen er af” men had geen idee dat de werkelijkheid er totaal anders uitzag.
Dat wil jij toch ook!
Bekijk het speciale aanbod op:
3. Verlies vanwege echtscheiding
April 2007 heb ik mijn partner verlaten, vanwege het gestelde ultimatum had ik een paar maanden de tijd gehad om een andere woonruimte te vinden. Het lukte me om in de buurt een woning te vinden wat ik particulier kon huren, er moest een hoge prijs voor worden betaald en geld was inmiddels niet in overvloed aanwezig. Alles viel op hetzelfde moment samen, ik kreeg de sleutel en kon samen met Schummi (ons kleinste hondje) de intrek nemen. Een aantal spullen nam ik mee en met hulp van familie en vrienden kon ik een aantal meubels aanschaffen zodat we ons konden redden.
Onze relatie had een duur van 13,5 jaar en na het verlaten van onze gezamenlijke woning had mijn ex-partner binnen twee weken een nieuwe liefde opgedaan via een datingsite. Ik vond het wat aan de vlotte kant maar was blij omdat hij daardoor minder tijd had om met mij bezig te zijn. De relatie heeft hele mooie jaren gekend vol liefde, luxe en levenslust. Toch waren de laatste jaren geen pretje, in het licht van nu weet ik dat hij narcistisch gedrag heeft. Hij heeft me langzaamaan afgesloten van de buitenwereld en de controle over mijn leven in handen genomen. Het begint met kleine opmerkingen, dikke tranen en het laten aanvoelen alsof iets mijn schuld is.
Door mijn vertrek raakte hij die controle kwijt en dat zorgde voor een spannende periode. Ik heb de politie op mijn dak gekregen vanwege “huisvredebreuk”, hij bleef ze bellen omdat ik zo nu en dan de post kwam ophalen vanuit onze gezamenlijke woning. Er moest een advocaat in de hand worden genomen vanwege verschillende aanklachten, die beste man stuurde me voor iedere uitgaande brief een rekening van 100 euro.
Maar het allerergste wat me overkwam is dat mijn ex-partner een brief van zo’n 4 A4tjes had opgesteld en toegestuurd naar iedereen die op dat moment onderdeel van mijn leven was waaronder mijn werkgever. Op dat moment wist ik natuurlijk niet wat hij had geschreven tot dat mijn baas de brief aan me overhandigde. De eerste zin was “Ik schrijf deze brief niet om de vuile was buiten te hangen”, nou geloof me “alles hing er” en ik was er kapot van. Vooral de onwetendheid, wie waren er aangeschreven?, heeft iedereen dezelfde brief ontvangen.
Gelukkig kon ik mezelf terugtrekken in mijn eigen huisje en samen met Schummi relaxen en mezelf verdoven. Ik leerde mezelf aan om bij thuiskomst (als ik de deur niet meer uitging) te gaan douchen en spoelde iedere dag symbolisch de gebeurtenissen weg via het doucheputje. Zo stapte ik langzaam maar zeker steeds frisser onder de douche vandaan en verwerkte ik op mijn manier wat er allemaal met me gebeurde. Een belangrijke les uit deze periode is dat als je het eenmaal ziet, dan kun je het niet meer niet zien. Je hebt altijd een keuze, niets doen is een keuze.
4. Verdriet overlijden hond(en)
Vroeger in Leeuwarden hadden we een Bouvier met de naam Raksja, die kon vanwege de houten wenteltrap niet met ons mee naar boven. Zij sliep beneden en met haar heb ik eigenlijk geen echte band opgebouwd omdat ze niet vaak bij ons was. Ik heb weinig herinneringen aan haar, ze is 10 jaar oud geworden.
Samen met mijn partner ben ik verhuisd naar Gorredijk een dorp vlakbij mijn ouders en zusje. Een mooie vrijstaande woning met een royale achtertuin, we besluiten een huisdier te nemen. Eerst komt er een Rottweiler hij krijgt de naam Gizmo en zo’n twee jaar later komt er een Cavalier King Charles Spaniël met de naam Schummi. Met deze twee was het leven geweldig, wat een fijne aanvulling. Geregeld lange wandelingen in het bos maar ook structuur in de dagen, ik werkte parttime om ook voldoende aandacht voor ze te hebben. Thuiskomen is een feest omdat er altijd enthousiast gereageerd wordt op het moment waarop ze je weer zien.
De gezondheid van beide was niet heel goed, het waren rashonden en beide van goed aangeschreven fokkers maar ze veel gezondheidsproblemen gehad. Gizmo is 7,5 jaar geworden en is gestorven aan een hersentumor. Schummi werd 7, hem heb ik in laten slapen vanwege ernstige hartruis en misschien ook een gebroken hart omdat z’n maatje er niet meer was. Ik woonde op dat moment alleen en hij was voor mij erg belangrijk als gezelschap en het hebben van structuur in de dagen.
Het gemis en de leegte die ontstaat is niet te omschrijven. Je komt thuis in een stil en kil huis, geen ritme en reden meer om een wandeling te maken, geen warmte als je languit voor de TV hangt. Het rouwproces over de dood van je huisdier is intens omdat er een grote impact is op je dagelijks leven. Vaak mist er begrip vanuit je omgeving, omdat het immers “maar” om een hond of kat gaat. Bij mij was dat anders omdat ik veel vrijwilligerswerk deed bij een hondensportvereniging, dus veel gelijkgestemden die weten hoe het voelt.
Ik had in deze tijd veel sociale steun, afleiding in werk, vrijwilligerswerk en zaken die geregeld moesten worden vanwege scheiding. Opnieuw was dat mijn uitvlucht en doordat ik tijdelijk in een andere woning leefde was er voor mij al een begin van een nieuw/ander leven.
5. Verlies (schoon) moeder(s)
Ik ben op dit moment in de gelukkige omstandigheden dat mijn beide ouders er nog zijn. Ze zijn inmiddels al meer dan 50 jaar getrouwd en wonen samen in een mooi appartement. Sinds jaar en dag schuif ik iedere donderdag bij ze aan tafel en kletsen we even bij over de afgelopen week. Waar ik minder lang van heb mogen genieten zijn schoonmoeders, nu zullen er lezers zijn waarbij dat als muziek in de oren klinkt maar voor mij is dat anders. De moeder van mijn ex-partner was een lieve zorgzame vrouw met lange donkere haren en een hart van goud. Er waren plannen om een lang weekend met haar man naar Praag te gaan, maar ze voelde zich niet oké. Erg vermoeid en weinig energie, ze kon niet eens zelfstandig de boodschappen doen of een stukje fietsen.
Een bezoek aan de huisarts gaf duidelijkheid, ze kreeg de diagnose Acute Myeloide Leukemie ofwel AML een bloedkanker. De witte bloedcellen worden aangetast en ze krijgt diverse bloedtransplantaties, soms wel 5 liter per dag. Daarna voelt ze zichzelf een paar dagen goed, maar helaas is het van korte duur. Ondanks chemotherapieën en diverse behandelingen in het ziekenhuis in Sneek is ze binnen 9 maanden overleden. Ik zie nog hoe ik samen met mijn schoonzus de lange haren uit haar hoofd kam en hoe haar lichaam veranderde. Heel heftige tijd en ook voor de familie bleek zij de verbindende factor te zijn.
In mei 2011 ontmoete ik de moeder van mijn man en kreeg ik opnieuw een schoonmoeder. Super leuk vond ik het een nieuwe kans om een speciale band op te bouwen, we zijn vaak met z’n tweeën of drieën op pad geweest. Helaas was dit van korte duur ik weet nog dat ik samen met haar een trap op liep na bezoek aan het toilet en dat ze vertelde over pijn bij het plassen. Misschien moest ze toch maar eens naar de huisarts gaan zei ze en ik beaamde dat. De diagnose bleek blaaskanker te zijn waarna er een operatie volgde met daarna diverse bestralingen in het RIF in Leeuwarden. We maakten een planning zodat er altijd iemand was die haar kon brengen, het waren bijzondere ritjes. Na een ziekbed van een aantal maanden is ze thuis omringt door alles wat haar dierbaar is overleden.
Een heftige tijd waar we als familie nog steeds met een warm gevoel aan terug denken. Natuurlijk wil je elkaar niet missen en was er nog veel te veel waar ze voor wilde leven, maar als het lichaam niet meer kan en het leven wordt lijden dan ontstaat er een soort van rust en berusting.
Interesse in het thema verlies, rouw en werkhervatting? Meld je meteen aan voor de maandelijkse nieuwsbrief!
6. Verlies van werk
Door schade en schande wordt je wijzer dat zegt men wel eens. Als het gaat om het werken in loondienst dan herken ik dat heel goed. Ik kom uit een ondernemers gezin, dus opgegroeid met veel en hard werken. Mijn overlevingsstrategie is ook altijd werken, mezelf afleiden van verdriet door bezig te zijn. Toch neem ik ook vrij gemakkelijk afscheid van werk, werkgevers en collega’s. Wanneer ik merk dat de uitdaging mist, ik geen energie meer krijg of als mij (naar mijn mening) onrecht wordt aangedaan dan ga ik weg.
Het jaar 2008 was voor mij een bewogen jaar, ik nam afscheid van mijn partner, mijn hondje ging dood, ik moest mijn huis uit maar ook het bedrijf waar ik voor werkte ging failliet. Na dat faillissement kreeg ik nog 2 maanden doorbetaald vanuit de UWV en vlak voordat ik over moest gaan naar het aanvragen van een uitkering kreeg ik een telefoontje. Iemand vanuit de branche waar ik in werkte zocht mensen en vroeg of ik belangstelling had. Het was fantastisch en leek te mooi om waar te zijn, ik zei meteen ja en ging daar aan de slag. Al vrij snel bleek dat er een onprettige werksfeer hing, vrij krijgen was vaak niet mogelijk. Maar ook maakte we lange dagen, weinig pauzes en tijdens de lunch werden we vaak door klanten bij het eten weggeroepen.
Doordat ik alleen was en een schuld afbetaalde voelde ik me niet in de positie om weg te gaan, tot vrijdag de 13 augustus 2010. Ik grapte met een collega over de datum, het was immers een ongeluksgetal. Mijn baas gaf me een opdracht die ik eigenlijk nooit uitvoerde, daar werden de mannen altijd voor gevraagd omdat zij veel meer kracht hadden. Reactie die ik gaf op zijn verzoek was nee, waarop hij antwoordde “dat klinkt als werkweigering”. Dit was mijn moment ik voelde het aan alles en gaf als antwoord “ je hebt gelijk, ik stop er mee”. Vervolgens nam ik afscheid van zijn compagnon en stapte ik in de auto. Later die dag zei mijn moeder “nou Patries, ik weet niet of dit zo handig was”.
Twee weken later stapte ik een uitzendbureau binnen en werd ik aangenomen in een totaal andere branche. Een energieleverancier zocht mensen voor de klantenservice, daar ben ik vervolgens in september begonnen. Nu na 14 jaar is mijn functie vervallen en ben ik boventallig, opnieuw een periode van onzekerheid. Voor mij alle reden om mijn eigen bedrijf alle ruimte en energie te geven om te groeien.
Wat ik je met dit specifieke verlies wil laten voelen is dat er altijd een andere deur open gaat zodra er een deur sluit. Het sluiten van een hoofdstuk is altijd aanleiding voor de start van een nieuwe.
Je bent nooit te laat om in het nu te zijn, kijk naar wat er wel is en probeer alles wat daar in zit er uit te halen.
7. Verlies van gezondheid
Zondag 18 augustus 2024 was een dag om nooit te vergeten. Na mijn dienst als vrijwilliger in het hospice kwam ik thuis en was ik verrast door de aanwezigheid van mijn man. Hij had last van zijn nek en voelde zich niet goed, daarom was hij niet gaan fietsen. Op de vraag hoeveel pijn heb je (tussen de 0 en 10) dan gaf hij als score een 5, niets verontrustends zou je denken maar toch voelde het voor mij niet pluis. Over de gehele dag was hij onrustig, geen interesse voor de motorsport en zelf studio sport ging aan hem voorbij. Begin van de avond vraag ik opnieuw naar de pijn en hoe hij zich voelt, ik krijg een warrig antwoord en besluit de dokterswacht te bellen.
Veel vragen beantwoord om een beeld te kunnen geven, op aandringen geef ik aan dat ze hem op moeten halen “het is niet goed”. De dame aan de lijn overlegd nog even en geeft aan dat de meldkamer is gealarmeerd, ik moet aan de lijn blijven tot dat ze er zijn. Ondertussen pak ik wat spullen in en zet ik de deuren alvast open, mijn man vraag nog wat er aan de hand is dus leg ik uit dat de ambulance onderweg is om hem op te halen. Zodra ze er zijn worden er een aantal testen gedaan, zo laten ze mijn man zelfstandig van de bank naar de brancard lopen. Het is onduidelijk wat er aan de hand is, behalve dan dat het niet klopt dus nemen ze hem voor de zekerheid mee.
We wonen vlak bij het ziekenhuis dus binnen enkele minuten kwamen we aan bij de spoedeisende hulp. Hier ging hij snel achteruit het zelf van de brancard naar de behandeltafel gaat bijna niet. Opnieuw veel vragen en testen, ze besluiten een CT-scan te maken. Op de scan blijkt de diagnose een subarachnoïdale bloeding (SAB) dit is een bloeding tussen de hersenen en het hersenvlies, een operatie is in dit ziekenhuis niet mogelijk hij moet met spoed naar het UMCG.
En zo gaan we met zwaailampen en op z’n tijd loeiende sirenes onderweg, vanuit de ambulance bel ik met familie om te vertellen wat er gaande is. Ik besef me dat dit heel slecht kan aflopen, wat als hij straks hulpbehoevend is of komt te overlijden? Toch weet ik de regie te houden over mijn gedachten, ik zeg zelf immers vaak “het is niet de situatie die de stress veroorzaakt, maar de gedachten die je er over hebt”. We komen aan bij de spoedeisende hulp in het UMCG, er wordt opnieuw een CT-scan gemaakt en de arts verteld me dat er een gaatje in het hoofd gemaakt zal worden om de druk uit het hoofd weg te nemen. Operatie zal ongeveer een uur duren, samen met familie maken we een wandeling door de stad en leiden we elkaar af met verhalen over de vakantie, verbouwing en verhuizing.
De operatie is goed verlopen en manlief wordt naar de IC gebracht, een spannende moment was het wakker maken. Wordt hij wakker? en wat kan hij dan wel en/of niet? Hij wordt wakker en kan alles bewegen, weet wie ik ben en kan goed uit zijn woorden komen. Hoe is het mogelijk, we lijken met de schrik vrij te komen. De dagen die volgen kennen veel onderzoeken, scans, geduld, pillen en oefeningen. Er wordt geen oorzaak gevonden het is waarschijnlijk een klein bloedvat in de nek geweest wat is geknapt. Hierdoor is er een bloeding ontstaan en waarna de ader in zijn geheel is verschrompeld en verdwenen. Zonder medicijnen en/of een hersteltraject mag hij na 11 dagen het ziekenhuis verlaten, ons avontuur loopt met een sisser af.
So far so good … deze zin heb ik vaak uitgesproken ik heb zelfs een tegeltje gekregen van de familie. We zijn door het oog van de naald gekropen en beseffen ons dat er ook een hele andere uitkomst had kunnen zijn. De arts verteld dat er maar 14% van de patiënten met SAB overleefd zonder noemenswaardige beperkingen. Mijn man is nog erg vermoeid waardoor we de dagen tegenwoordig in meerdere delen knippen, hij slaapt een uurtje na de lunch en het avond eten. We kijken vooral naar wat wel kan en gelukkig is dat nog erg veel en hopelijk nog heel lang.
Wil je niet alleen zijn met wat je voelt?
Ik denk graag met je mee. Zo is er het Mrs. Tears-momentje, een maandelijks bericht van mij in je mailbox. Ik schrijf je iets wat ik de moeite waard vind om met je te delen, een kort verhaal, een herkenbaar moment, soms een inkijkje in mijn werk als rouwcoach.
Heb je behoefte om je hart te luchten, even te kunnen leunen of om je verhaal te vertellen? Boek een Lucht je hart gesprek
Ik ben Rouwcoach van ‘t HuiZ meld jezelf aan voor een avondje rouw en ga samen met anderen in gesprek over rouw en verlies. Je verhaal delen, luisteren, of gewoon aanwezig zijn. Altijd met koffie, thee, water en wat lekkers én met de stille kracht van mensen die elkaar herkennen.
Lezen over jouw rouw: Hoe steun je iemand die rouwt? • Ziek van Verdriet • Rouwen, hoe doe je dat? •