In deze blog neem ik je mee in mijn visie op complexe rouw. Het doel van deze blog is om inzicht te geven in de componenten waardoor rouw complex kan worden. Ik hoop dat je door het lezen van mijn blog meer inzicht krijgt in het herkennen van complexe rouw en dat je die kennis kan meenemen bij het bieden van passenden begeleiding aan je medewerkers.
Mijn visie op complexe rouw
Verlies bestaat omdat er liefde was en soms is de liefde zo groot dat het verlies daarvan onoverkomelijk lijkt te zijn. Het voelt dan alsof diegene niet verder kan met zijn of haar leven en ze nooit meer zullen stoppen met huilen.
Wat er dan vaak gebeurt, is dat ze vanuit deze gedachte de brok in hun keel wegslikken en het gevecht aangaan tegen de tranen. Dat lukt dan tot op zekere hoogte, want met deze overlevingsstrategie kunnen ze zichzelf staande houden. Zeker als ze daarnaast ook actief bezig gaan met het vinden van een nieuwe invulling van hun leven.
Maar wat als dat hen niet lukt en ze maanden na het overlijden van hun dierbare nog nergens zin in hebben en het liefste de hele dag op bed liggen met de dekens zo ver mogelijk over hun hoofd? Dan komen ze er zelf eigenlijk niet uit en is er hulp nodig.
Als er een half jaar na het overlijden nog geen beweging is, dan is de rouw ongetwijfeld complex. Daar kun je vanuit gaan, of je nu wel of niet weet waar het door komt. Ik onderscheid 3 verschillende aanleidingen die het rouwproces complex maken:
Heftig overlijden
Als de dierbare op een niet-natuurlijke manier is overleden, met een gewelddadige doodsoorzaak of heel plotseling, dan vergroot dat de kans op complexe rouw. Een lang chronisch ziekbed en de manier waarop ze van huis uit geleerd hebben om met de dood om te gaan, kunnen de rouw ook complexer maken.
Stapelverlies
Rouw op rouw op rouw: iemand heeft meerdere verliezen meegemaakt zoals het overlijden van nog andere dierbaren, een echtscheiding, verlies van werk en/of gezondheid.
Schaduwverdriet
Er zijn ervaringen in het leven geweest waarvan ze het verdriet nog altijd als een schaduw met zich meedragen. Denk hierbij aan een verlies van lang geleden wat nu ‘voorbij is’ maar eigenlijk nooit voorbij is gegaan. Of ervaringen waar nooit over gesproken is zoals een abortus, een onvervulde wens, of een uithuwelijking.
Heftig overlijden
We worden er iedere dag via verschillende nieuwskanalen mee geconfronteerd. Je hoeft de krant maar open te slaan en je leest over moord, natuurrampen, verkeersongevallen. Op je telefoon komen dagelijks pushberichten binnen met dezelfde onderwerpen.
De mensen waarover men schrijft zijn vaak onbekenden. De shock bij de naaste familie en vrienden komt als een mokerslag binnen. Soms komt het wel heel dichtbij en krijgt een medewerker in je team te maken met een heftig overlijden.
Wanneer spreek je dan van heftig overlijden? Mijn korte versie is: rouw die rauw binnenkomt. Het gevoel wat daarbij hoort is de mokerslag gevolgd door een lamgeslagen en leeg gevoel.
Mocht je ooit door een medewerker gebeld worden die een overlijden met jou deelt en je voelt in je eigen lijf de shock. Dan weet je dat er sprake is van heftig overlijden. Deze speciale omstandigheden vragen om een speciale aanpak. Geef aandacht op maat, blijf met elkaar in gesprek en denk na over maatwerk (werk)afspraken.
Intens stapelverlies
Bijna iedereen kent wel iemand bij wie je denkt: wat een ellende, hoeveel kan een mens meemaken? En met dat in je gedachten ben je blij als het niet over jezelf of een dierbare vriend of familie gaat.
Als manager van een groot team krijg je veel informatie van je medewerkers over hun privé situatie. De hoeveelheid verschillende situaties kun je niet in een opleiding leren, dat maak je gaandeweg mee.
In veel gevallen denken we alleen bij het overlijden van een dierbare aan verdriet en verlies. Maar er zijn veel meer gebeurtenissen waarbij je te maken krijgt met verlies, verdriet en rouw. Dan stapelt het zich op en dat maakt de rouw complex.
Ik denk aan iemand die een dierbare is verloren vanwege overlijden en ook…
… in dezelfde periode zijn of haar baan verliest
… te maken krijgt met een scheiding
… moet verhuizen om wat voor reden dan ook
… mantelzorger is voor iemand
… moet leren leven met een chronische ziekte
Heb je een medewerker bij wie er sprake is van rouw op rouw op rouw? Je kunt altijd contact met me opnemen via info@mrstears.nl, maak een belafspraak of vul het contactformulier in.
Schaduwverdriet
Verlies van lang geleden dat nu ‘voorbij is’ maar eigenlijk nooit voorbij is gegaan.
Dit verdriet leeft in iemand en ze spreken er met niemand over. Zeker niet met jou als manager of werkgever. Het hangt als een schaduw om je medewerker heen.
Denk aan iemand die…
… al jaren leeft in een liefdeloos huwelijk
… nooit heeft leren lezen en schrijven
… de (klein)kinderen niet meer kan zien
… geen grip op een verslaafde dierbare
… zwijgt over de seksuele geaardheid
… misbruikt werd
… financiële problemen heeft
Je kunt niet inschatten of er bij je medewerker sprake is van verborgen rouw en onzichtbaar verlies. Wat voor jou waarschijnlijk wel merkbaar is: als een medewerker een dierbare heeft verloren en als je na een half jaar nog geen of nauwelijks beweging ziet in de rouw, dan is de kans groot dat er onder de oppervlakte meer speelt. Als de rouw complex is, dan helpt goede begeleiding het rouwproces enorm versnellen.
Wil je niet alleen zijn met wat je voelt?
Ik denk graag met je mee. Zo is er het Mrs. Tears-momentje, een maandelijks bericht van mij in je mailbox. Ik schrijf je iets wat ik de moeite waard vind om met je te delen, een kort verhaal, een herkenbaar moment, soms een inkijkje in mijn werk als rouwcoach.
Heb je behoefte om je hart te luchten, even te kunnen leunen of om je verhaal te vertellen? Boek een Lucht je hart gesprek
Ik ben Rouwcoach van ‘t HuiZ meld jezelf aan voor een avondje rouw en ga samen met anderen in gesprek over rouw en verlies. Je verhaal delen, luisteren, of gewoon aanwezig zijn. Altijd met koffie, thee, water en wat lekkers én met de stille kracht van mensen die elkaar herkennen.
Lezen over rouw en verlies: Wat is rouw? • Wanneer is er rouw? • Vormen van Verlies •